Pracownik przy robotach drogowych często stoi kilka metrów od jadących samochodów. Kierowca ma go zauważyć na tyle wcześnie, żeby zwolnić i ominąć strefę robót. Dlatego odzież ostrzegawcza jest wymagana przepisami, a jej widoczność opisuje norma EN ISO 20471. Poniżej zebraliśmy, co mówią przepisy, czym różnią się klasy odzieży i na co patrzeć przy zakupie.
Co mówią przepisy
Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz.U. 2019 poz. 2311) w załączniku nr 4, w punkcie 11.1, wskazuje, że osoby wykonujące czynności związane z robotami w pasie drogowym powinny być ubrane w odzież ostrzegawczą barwy pomarańczowej lub żółtej, z elementami odblaskowymi.
Obowiązki pracodawcy opisuje Kodeks pracy:
- pracodawca dostarcza pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej i informuje, jak z nich korzystać (art. 2376),
- określa, jakie środki ochrony i jaka odzież robocza są potrzebne na danym stanowisku (art. 2378),
- nie może dopuścić pracownika do pracy bez przewidzianej odzieży i środków ochrony, a także odpowiada za ich pranie, konserwację i naprawę (art. 2379).
Rozporządzenie nie podaje klasy odzieży. Dobiera ją pracodawca na podstawie oceny ryzyka na stanowisku. Klasę może też narzucić inwestor albo generalny wykonawca. Na przykład standard BHP firmy Warbud dla robót prowadzonych pod ruchem wymaga odzieży pomarańczowej w 3. klasie widzialności.
Klasy odzieży według EN ISO 20471
Norma EN ISO 20471 dzieli odzież o intensywnej widzialności na trzy klasy. O klasie decyduje minimalna powierzchnia dwóch materiałów: fluorescencyjnego tła, które jest dobrze widoczne w dzień, i materiału odblaskowego, który odbija światło reflektorów po zmroku.
| Klasa | Materiał tła (fluorescencyjny) | Materiał odblaskowy |
|---|---|---|
| Klasa 1 | 0,14 m² | 0,10 m² |
| Klasa 2 | 0,50 m² | 0,13 m² |
| Klasa 3 | 0,80 m² | 0,20 m² |
Odzież klasy 3 musi zakrywać tułów i mieć pasy odblaskowe na rękawach albo na nogawkach na całej długości. Z tego powodu sama kamizelka bez rękawów nie osiąga klasy 3. Klasę 3 daje kurtka z rękawami, kombinezon albo zestaw, na przykład kurtka i spodnie, jeśli producent przebadał je razem i podał klasę zestawu.
Klasa jest podana na etykiecie odzieży, przy piktogramie normy. Jeśli producent ograniczył liczbę prań, po których odzież zachowuje swoje właściwości, ta liczba też jest na etykiecie.
Kolor: pomarańczowy czy żółty
Przepisy dopuszczają oba kolory. Przy wyborze warto wziąć pod uwagę otoczenie, w którym pracuje ekipa. Pracownik ma się odróżniać od tła, a na budowie drogowej żółte są też często maszyny, tablice i pojazdy.
Deszcz i zimno
Roboty drogowe trwają w każdych warunkach, więc odzież ostrzegawcza często musi chronić też przed pogodą. Przy wyborze kurtek i spodni przydają się normy:
- EN 343: ochrona przed deszczem (wodoszczelność i oddychalność materiału),
- EN 14058: ochrona w chłodnym otoczeniu, przy temperaturach od -5°C w górę,
- EN 342: ochrona przed zimnem przy temperaturach poniżej -5°C.
Kurtka przeciwdeszczowa albo ocieplana zakrywa kamizelkę, dlatego sama też powinna mieć certyfikat EN ISO 20471.
Pozostałe środki ochrony
Odzież ostrzegawcza to jeden z elementów wyposażenia. Pracodawca, w zależności od stanowiska, przewiduje też:
- hełm ochronny zgodny z EN 397,
- obuwie bezpieczne, najczęściej w klasie S3 według EN ISO 20345, czyli z podnoskiem i wkładką odporną na przebicie,
- rękawice dobrane do wykonywanej pracy.
Czystość i wymiana
Zabrudzoną albo wyblakłą odzież ostrzegawczą gorzej widać, zwłaszcza po zmroku, gdy liczą się pasy odblaskowe. Odzież pierze się zgodnie z instrukcją na etykiecie, a po przekroczeniu podanej liczby prań albo przy uszkodzeniu pasów odblaskowych wymienia na nową. Za pranie i konserwację odzieży odpowiada pracodawca.
Lista kontrolna przy zakupie
- Na etykiecie jest norma EN ISO 20471 i numer klasy.
- Klasa odpowiada ocenie ryzyka albo wymaganiom inwestora.
- Kolor pasuje do pozostałej odzieży ekipy.
- Kurtki i spodnie na zimę i deszcz też mają certyfikat EN ISO 20471.
- Rozmiary pozwalają nosić odzież na ubraniu roboczym.
- Wiadomo, kto i jak często pierze odzież i kiedy ją wymienić.
Odzież ostrzegawcza w ofercie Wektora
Wektor produkuje sprzęt do oznakowania robót drogowych, a odzież ostrzegawczą ma w ofercie jako uzupełnienie, żeby ekipa mogła zamówić oznakowanie i wyposażenie w jednym miejscu. W kategorii BHP są kamizelki ostrzegawcze z krótkimi i długimi rękawami, kamizelki Executive z kieszeniami, kurtka i spodnie przeciwdeszczowe, bluza z kapturem, t-shirt i szelki ostrzegawcze, w kolorze pomarańczowym albo żółtym. O oznakowaniu samego miejsca robót piszemy w artykule Oznakowanie robót drogowych 2026.
Najczęstsze pytania
To zależy od klasy, jakiej wymaga pracodawca albo inwestor. Kamizelka bez rękawów nie osiąga klasy 3, bo ta wymaga pasów odblaskowych na rękawach albo na nogawkach. Jeśli wymagana jest klasa 3, potrzebna jest kurtka z rękawami, kombinezon albo przebadany zestaw.
Pracodawca. Zgodnie z art. 2376 Kodeksu pracy dostarcza środki ochrony indywidualnej nieodpłatnie i odpowiada za ich pranie i konserwację.
Przepisy dla robót w pasie drogowym dopuszczają oba kolory. Wybierz ten, który lepiej odróżnia się od otoczenia miejsca robót.
